Nazwa programu: Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027 (FERS)

Oś priorytetowa: I. Umiejętności; Numer i nazwa działania: 01.01 – Współpraca ponadnarodowa

Numer wniosku o dofinansowanie: FERS.01.01-IP.02-0024/24

Tytuł projektu: FAMCARE – środowiskowy model opieki zorientowanej na rodzinę

Czas trwania projektu: 24 miesiące (od 1 czerwca 2025 do 31 maja 2027)

Całkowita wartość projektu: 1 548 047,88 zł

Wartość dofinansowania UE: 1 501 606,44 zł

FAMCARE 2025 – PREZENTACJA PL

CEL PROJEKTU

Celem projektu FAMCARE jest opracowanie i wdrożenie z wykorzystaniem doświadczeń partnera ponadnarodowego modelu opieki zorientowanej na rodzinę w środowisku lokalnym, koordynowanej przez jednostki samorządu terytorialnego (JST), aby wspierać osoby starsze i ich rodziny w efektywnej realizacji zadań opiekuńczych. Osiągnięte to zostanie przez: (1) Wypracowanie koncepcji środowiskowej opieki nad osobami starszymi, zorientowanej na rodzinę – włączenie rodziny w proces opieki, uwzględniając jej zasoby i zdolności do samoregulacji; (2) Stworzenie modelu sieciowania zasobów środowiska lokalnego – integracja instytucji opiekuńczych, sąsiadów, rodziny, ochrony zdrowia, świadczeń społecznych oraz organizacji pozarządowych w celu wspierania seniorów; (3) Opracowanie narzędzia informatycznego – platformy cyfrowej pozwalającej na rekonstrukcję i odwzorowanie zasobów społecznych seniora (w tym rodzinnych), co umożliwi koordynację wsparcia ze strony JST oraz pomocy rodzinie.

ZAŁOŻENIA PROJEKTU

Projekt „FAMCARE – środowiskowy model opieki zorientowanej na rodzinę” realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS), w działaniu skierowanym na poprawę świadczenia usług w zakresie opieki rodzinnej i środowiskowej. Liderem projektu jest Fundacja Popieram Rodzinę, a partnerami Fundacja Rozwoju Integralnego, Gmina Jedlnia-Letnisko oraz Katholische Universität Eichstätt-Ingolstadt (Niemcy). Projekt jest realizowany od 1 czerwca 2025 do 31 maja 2027 roku.

Celem projektu jest opracowanie i wdrożenie, przy wykorzystaniu doświadczeń partnera zagranicznego, innowacyjnego modelu opieki zorientowanej na rodzinę, koordynowanego przez jednostki samorządu terytorialnego (JST). Kluczowe założenia modelu obejmują aktywne zaangażowanie rodziny w proces opieki nad osobami starszymi, integrację lokalnych zasobów opiekuńczych, oraz zastosowanie narzędzia informatycznego – platformy cyfrowej FAMCARE, pozwalającej na wizualizację zasobów społecznych seniorów oraz ich koordynację przez JST.

Model ma odpowiadać na rosnące wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa, wydłużaniem życia oraz ograniczonymi zasobami kadrowymi i finansowymi samorządów. Projekt zakłada testowanie wypracowanego rozwiązania na grupie 32 seniorów z gminy Jedlnia-Letnisko oraz wdrożenie usług typu Case Management, mających na celu koordynację wsparcia opiekuńczego i poprawę jakości życia seniorów poprzez lepsze wykorzystanie zasobów rodziny i społeczności lokalnej.

Podsumowaniem działań projektowych będzie opracowanie instrukcji i rekomendacji dla jednostek samorządu terytorialnego, umożliwiających efektywne wdrażanie opracowanego modelu w praktyce opieki środowiskowej.

PODSTAWY KONCEPCYJNE

Projekt FAMCARE stanowi przykład innowacyjnego rozwiązania z zakresu polityki społecznej i zdrowotnej, którego inspiracje płyną bezpośrednio z założeń modelu opieki zorientowanej na rodzinę (Family-Centered Care – FCC). Opierając się na FCC, projekt ten traktuje rodzinę nie jako biernego odbiorcę świadczeń, lecz jako aktywnego partnera i współtwórcę lokalnych systemów wsparcia. Takie podejście zakłada uwzględnienie całego ekosystemu relacji rodzinnych i społecznych w realizacji usług opiekuńczych i zdrowotnych, promując aktywne włączanie rodziny w proces opieki oraz wzmacniając jej kompetencje (Kuo et al., 2012; Walsh, 2016).

Ważnym elementem projektu FAMCARE jest jego silne osadzenie w idei deinstytucjonalizacji usług społecznych, która postuluje odejście od dominującego dotychczas modelu opieki instytucjonalnej (np. domy pomocy społecznej, szpitale długoterminowe) na rzecz rozwiązań opartych na środowisku lokalnym. Deinstytucjonalizacja zakłada, że wsparcie powinno być dostarczane możliwie blisko miejsca zamieszkania osób zależnych, przy jednoczesnym zachowaniu ich więzi społecznych, rodzinnych oraz lokalnych (European Expert Group, 2012).

W projekcie FAMCARE założenia FCC i deinstytucjonalizacji są realizowane poprzez stworzenie lokalnych mechanizmów koordynacji usług opiekuńczych, wykorzystując przy tym podejście case managementu. W ramach projektu przewidziano opracowanie narzędzi do mapowania zasobów lokalnych oraz aktywne budowanie sieci współpracy pomiędzy rodzinami, instytucjami samorządowymi, organizacjami pozarządowymi oraz usługodawcami prywatnymi. Dzięki temu seniorzy i ich rodziny mogą otrzymać wsparcie dostosowane indywidualnie do potrzeb, zasobów oraz możliwości ich środowiska życia (Walsh, 2016; Lambers, 2009).

Przykłady wdrożeń podobnych rozwiązań w krajach takich jak Niemcy, Austria czy Szwajcaria wskazują, że takie podejście prowadzi do istotnych korzyści społecznych. Zgodnie z wynikami badań realizowanych w Niemczech, wykorzystanie FCC oraz deinstytucjonalizacja w opiece geriatrycznej skutkują poprawą jakości życia seniorów, redukcją kosztów instytucjonalnych oraz zwiększeniem satysfakcji rodzin z otrzymywanych świadczeń (Kobelt Neuhaus & Frei, 2016; Frei, 2012).

ZADANIA PARTNERÓW

Na podstawie przesłanego wniosku, zadania poszczególnych partnerów projektu „FAMCARE – środowiskowy model opieki zorientowanej na rodzinę” przedstawiają się następująco:

1. Fundacja Popieram Rodzinę (Lider Projektu, partner wiodący):

• Odpowiedzialna za koordynację całego projektu, nadzorowanie terminowości i merytorycznej poprawności realizacji wszystkich zadań.
• Organizacja współpracy międzynarodowej, w tym zarządzanie komunikacją z partnerem zagranicznym.
• Przygotowanie koncepcyjne modelu opieki zorientowanej na rodzinę, metodyki mapowania zasobów oraz narzędzia cyfrowego (platforma FAMCARE).
• Realizacja wizyt studyjnych do Niemiec w celu rozpoznania zagranicznych doświadczeń i dobrych praktyk.
• Organizacja testowania modelu oraz wsparcie merytoryczne w fazie wdrażania usług typu Case Management.
• Opracowanie dokumentacji projektowej, raportów analitycznych oraz instrukcji i rekomendacji wdrożeniowych dla samorządów.

2. Fundacja Rozwoju Integralnego (Partner Krajowy nr 1):

• Aktywne uczestnictwo w przygotowaniu koncepcji modelu opieki, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów praktycznych związanych z deinstytucjonalizacją usług opiekuńczych.
• Organizacja i realizacja paneli eksperckich służących diagnozie sytuacji wyjściowej oraz konsultacjom merytorycznym z ekspertami.
• Wsparcie w procesie rekrutacji uczestników projektu oraz realizacja usług asystenckich i opiekuńczych dla seniorów w ramach testowania rozwiązania.
• Koordynacja usług Case Management – zarządzanie indywidualnymi przypadkami, monitorowanie realizacji planów opiekuńczych.
• Wsparcie merytoryczne przy analizie wyników testowania oraz współtworzenie dokumentów podsumowujących i rekomendacyjnych.

3. Gmina Jedlnia-Letnisko (Partner Krajowy nr 2 – jednostka samorządu terytorialnego JST)ł

• Udział przedstawicieli gminy w pracach zespołu eksperckiego – wkład w opracowanie założeń koncepcyjnych modelu, szczególnie w kontekście możliwości wdrożeniowych w lokalnym środowisku.

• Koordynacja badań terenowych oraz aktywna rekrutacja uczestników projektu (32 seniorów zamieszkujących teren gminy Jedlnia-Letnisko).
• Konsultowanie trafności i adekwatności opracowywanego rozwiązania do lokalnych warunków i potrzeb mieszkańców.
• Zapewnienie technicznego wsparcia działania platformy cyfrowej FAMCARE oraz pomoc organizacyjna dla Case Managerów podczas fazy testowania.
• Finalne wdrożenie opracowanego modelu do praktyki działania gminy, integracja z istniejącym systemem świadczenia usług opiekuńczych oraz szkolenie personelu samorządowego.

4. Katholische Universität Eichstätt-Ingolstadt (Partner ponadnarodowy):

• Wniesienie wiedzy eksperckiej (know-how) dotyczącej opieki zorientowanej na rodzinę (familienzentrierte Pflege), rozwiązań cyfrowych oraz praktycznych metod mapowania zasobów środowiskowych.
• Organizacja merytoryczna wizyt studyjnych partnerów polskich do Niemiec, prezentacja dobrych praktyk stosowanych w niemieckim systemie usług społecznych.
• Konsultowanie na bieżąco wypracowywanego modelu oraz dostarczenie zagranicznych przykładów wdrożeń.
• Udział ekspertów w analizie wyników testowania rozwiązania, weryfikacja poprawności metodologicznej oraz efektywności zastosowanych narzędzi.
• Wsparcie procesu opracowania raportu podsumowującego współpracę ponadnarodową, w tym analiza porównawcza stosowanych rozwiązań oraz ocena ich transferowalności do polskiego systemu społecznego.

Wymienione powyżej zadania partnerów projektu mają na celu stworzenie, przetestowanie oraz wdrożenie kompleksowego rozwiązania, które poprawi efektywność i jakość usług opiekuńczych na rzecz seniorów w środowisku lokalnym.

HARMONOGRAM PRAC

Realizacja projektu podzielona została na 4 powiązane ze sobą fazy (zadania)

• Przygotowanie rozwiązania we współpracy z partnerem ponadnarodowym

Okres realizacji: czerwiec 2025 – marzec 2026 (miesiące 1–10 projektu)
Etap obejmuje rozpoznanie zagranicznych praktyk w zakresie środowiskowej opieki zorientowanej na rodzinę, adaptację wybranych elementów do warunków polskich oraz wypracowanie wstępnej wersji modelu i narzędzia cyfrowego. Działania te realizowane są we współpracy z partnerem z Niemiec.

• Testowanie rozwiązania na grupie docelowej projektu

Okres realizacji: marzec 2026 – listopad 2026 (miesiące 10–18 projektu)
W tym czasie wypracowany model jest wdrażany pilotażowo w środowisku lokalnym – z udziałem gminy Jedlnia-Letnisko oraz seniorów objętych wsparciem. Testowane są zarówno rozwiązania organizacyjne, jak i platforma FAMCARE.

• Analiza efektów testowania i opracowanie ostatecznej wersji rozwiązania

Okres realizacji: październik 2026 – luty 2027 (miesiące 17–21 projektu)
Faza ta obejmuje ocenę skuteczności wdrożenia, zebranie danych ewaluacyjnych oraz dopracowanie modelu. Powstaje finalna wersja rozwiązania oraz dokumentacja merytoryczna, w tym rekomendacje dla samorządów.

• Wdrożenie rozwiązania do praktyki

Okres realizacji: styczeń 2027 – maj 2027 (miesiące 20–24 projektu)
Ostatni etap służy integracji wypracowanego modelu z praktyką JST. Prowadzone są działania wdrożeniowe i upowszechniające – w tym szkolenia, publikacje i instrukcje wdrażania modelu w JST.

ZESPÓŁ PROJEKTOWY / KONTAKT

Biuro realizacji projektu:

Fundacja Popieram Rodzinę, ul. Elfów 1/1, 03–259 Warszawa

Kierownik zespołu eksperckiego: dr Marek Kulesza (Fundacja Popieram Rodzinę)

biuro@popieram-rodzine.pl

Członkowie zespołu eksperckiego:

Prof. Dr hab. Janusz Surzykiewicz (KU Eichstätt–Ingolstadt)

Dr Marta Kulesza (Akademia Pedagogiki Specjalnej Warszawa)

Dr Jolanta Borek- Roczniak (UTH Radom)

Bożena Szot-Matosek (Fundacja Rozwoju Integralnego)

Teresa Loichen (KU Eichstätt–Ingolstadt)